Ngày 26/12/2025, Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 135/2025/TT-BTC quy định về hành nghề chứng khoán, thay thế Thông tư số 197/2015/TT-BTC. Thông tư có hiệu lực từ ngày 09/02/2026, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, hướng tới chuẩn hóa, số hóa và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển thị trường chứng khoán minh bạch, chuyên nghiệp và hội nhập quốc tế.
So với quy định trước đây, Thông tư 135/2025/TT-BTC có nhiều điểm đổi mới mang tính căn bản, đặc biệt là sự chuyển đổi từ phương thức quản lý truyền thống sang quản lý hành nghề trên nền tảng công nghệ thông tin.
1. Thiết lập cơ chế quản lý hành nghề trên hệ thống công nghệ thông tin
Điểm đổi mới cốt lõi của Thông tư 135/2025/TT-BTC là việc thiết lập cơ chế quản lý hành nghề chứng khoán thông qua hệ thống công nghệ thông tin tập trung. Theo đó, việc hành nghề không chỉ phụ thuộc vào việc sở hữu chứng chỉ mà còn được xác định thông qua trạng thái hành nghề được cơ quan quản lý xác nhận trên hệ thống. Thông tin về quá trình hành nghề, tổ chức sử dụng lao động và tình trạng hoạt động của cá nhân được cập nhật, theo dõi theo thời gian thực.
Quy định này đánh dấu bước chuyển từ quản lý hồ sơ thủ công sang quản lý dữ liệu điện tử, góp phần: Nâng cao tính minh bạch của thị trường, tăng cường hiệu quả giám sát và đặc biệt hạn chế tình trạng cho thuê, mượn chứng chỉ hành nghề.
2. Triển khai chứng chỉ hành nghề chứng khoán điện tử
Gắn liền với cơ chế quản lý mới, Thông tư quy định việc chuyển đổi sang chứng chỉ hành nghề chứng khoán điện tử. Cụ thể:
- Khi hệ thống chính thức vận hành, cơ quan quản lý sẽ không cấp chứng chỉ bản giấy mà thực hiện cấp chứng chỉ dưới dạng điện tử;
- Các chứng chỉ đã cấp trước đây được thực hiện chuyển đổi theo lộ trình;
- Thông tin về chứng chỉ được tích hợp, quản lý thống nhất trên hệ thống CNTT của Ủy ban chứng khoán nhà nước.
Việc áp dụng chứng chỉ điện tử là bước tiến quan trọng trong công tác cải cách hành chính và chuyển đổi số, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát hoạt động hành nghề chứng khoán.
3. Hoàn thiện và chuẩn hóa hệ thống đào tạo, chứng chỉ chuyên môn
Thông tư 135/2025/TT-BTC tiếp tục hoàn thiện khung đào tạo và cấp chứng chỉ chuyên môn theo hướng chuẩn hóa, đồng bộ. Theo đó, hệ thống chứng chỉ được quy định rõ ràng, bao gồm:
- Những vấn đề cơ bản về chứng khoán và thị trường chứng khoán;
- Pháp luật về chứng khoán và thị trường chứng khoán;
- Phân tích và đầu tư chứng khoán;
- Môi giới chứng khoán và đầu tư chứng khoán;
- Tư vấn tài chính và bảo lãnh phát hành chứng khoán;
- Phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp;
- Quản lý quỹ, tài sản;
- Chứng khoán phái sinh.
Bên cạnh đó, Thông tư quy định rõ cơ chế tổ chức đào tạo giữa Trung tâm Nghiên cứu khoa học và Đào tạo chứng khoán với các đơn vị liên kết; đồng thời chuẩn hóa trình tự, thủ tục cấp chứng chỉ, với thời hạn cấp trong vòng 15 ngày kể từ khi thí sinh đạt yêu cầu. Quy định này góp phần bảo đảm tính thống nhất, minh bạch và đồng bộ trong việc đánh giá năng lực chuyên môn của người hành nghề chứng khoán.
4. Mở rộng công nhận tương đương đối với chứng chỉ quốc tế
Thông tư bổ sung quy định về công nhận tương đương đối với một số chứng chỉ quốc tế như:
- CFA, CIIA
- ACCA, CPA
- Chứng chỉ hành nghề chứng khoán hợp pháp tại nước ngoài
Việc mở rộng công nhận giúp giảm trùng lặp đào tạo đối với nguồn nhân lực đã có nền tảng quốc tế, đồng thời tạo điều kiện thu hút nhân sự chất lượng cao và nâng cao khả năng hội nhập của thị trường lao động trong lĩnh vực chứng khoán.
5. Bổ sung quy định bắt buộc về cập nhật kiến thức định kỳ hàng năm
Thông tư quy định việc đào tạo, bồi dưỡng định kỳ đối với người hành nghề chứng khoán:
- Bắt buộc tham gia tập huấn hàng năm
- Thời lượng tối thiểu: 08 giờ/năm
- Nội dung bao gồm: cập nhật pháp luật, sản phẩm mới, hệ thống giao dịch và các sản phẩm mới trên thị trường.
- Cơ quan quản lý sẽ công khai danh sách các trường hợp không hoàn thành nghĩa vụ tập huấn theo quy định.
Quy định này nhằm bảo đảm người hành nghề thường xuyên cập nhật kiến thức, nâng cao năng lực chuyên môn, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
6. Hiệu lực thi hành và lộ trình áp dụng
Thông tư số 135/2025/TT-BTC:
- Có hiệu lực từ ngày 09/02/2026
- Thay thế Thông tư số 197/2015/TT-BTC
- Quy định về tập huấn kiến thức được áp dụng từ ngày 01/01/2027
Việc quy định lộ trình cụ thể giúp các tổ chức và cá nhân chủ động chuẩn bị, bảo đảm triển khai hiệu quả các quy định mới.
7. Khuyến nghị đối với nhà đầu tư
Trong bối cảnh cơ chế quản lý hành nghề được đổi mới, nhà đầu tư cần lưu ý:
- Chỉ giao dịch, làm việc với người hành nghề chứng khoán đã được xác nhận hợp lệ trên hệ thống quản lý của cơ quan có thẩm quyền;
- Chủ động tra cứu thông tin về tình trạng hành nghề khi cần thiết;
- Ưu tiên lựa chọn các công ty chứng khoán có đội ngũ nhân sự được đào tạo bài bản, đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn theo quy định.
8. Kết luận
Thông tư số 135/2025/TT-BTC là bước hoàn thiện quan trọng trong khuôn khổ pháp lý về hành nghề chứng khoán tại Việt Nam. Với trọng tâm là chuyển đổi phương thức quản lý sang nền tảng số, chuẩn hóa hoạt động đào tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, Thông tư được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch, chuyên nghiệp của thị trường chứng khoán, qua đó hỗ trợ mục tiêu phát triển ổn định, bền vững và hội nhập quốc tế.
Nguồn: Nguyễn Thủy Liên (P.QTCT)
