Trong hệ thống phân loại thị trường toàn cầu, FTSE Russell áp dụng bộ quy tắc nghiêm ngặt để xếp hạng các quốc gia vào các nhóm: Thị trường Phát triển (Developed), Mới nổi Tiên tiến (Advanced Emerging), Mới nổi Thứ cấp (Secondary Emerging) hoặc Cận biên (Frontier). Để đạt được các phân hạng này, một quốc gia không chỉ phải thỏa mãn các tiêu chí về chất lượng vận hành (được quy định trong ma trận "Chất lượng Thị trường FTSE") mà còn phải đáp ứng các tiêu chuẩn định lượng cụ thể về quy mô vốn hóa, thanh khoản, tổng thu nhập quốc dân, xếp hạng tín nhiệm tín dụng.
Kể từ tháng 1 năm 2020, FTSE Russell đã đưa ra các yêu cầu cụ thể về vốn hóa thị trường có thể đầu tư (investable market cap) và số lượng chứng khoán tối thiểu. Mục tiêu của quy định này là đảm bảo rằng các chỉ số chuẩn toàn cầu (như FTSE GEIS) luôn đại diện chính xác cho các thị trường có quy mô lớn và tính thanh khoản cao. Các quốc gia bắt đầu được đánh giá dựa trên các ngưỡng này từ tháng 3 năm 2020.
Theo quy định, để được thăng hạng hoặc giữ hạng, một quốc gia phải đáp ứng các tiêu chí định lượng này trong ít nhất hai kỳ kiểm tra liên tiếp. Quy trình rà soát này được thực hiện định kỳ sáu tháng một lần, trong đó dữ liệu giá trị cuối năm trước sẽ phục vụ cho đợt đánh giá giữa kỳ vào tháng 3, còn số liệu của ngày giao dịch cuối cùng trong tháng 6 sẽ là cơ sở cho đợt đánh giá hàng năm vào tháng 9.
Đối với nhóm Thị trường Phát triển, các quy định về quy mô được thiết lập ở mức cao nhất nhằm chọn lọc những nền kinh tế thực sự vững mạnh. Để gia nhập nhóm này, tổng vốn hóa thị trường có thể đầu tư của các chứng khoán đủ điều kiện phải lớn hơn 5 điểm cơ bản của Chỉ số FTSE Developed All Cap, đồng thời thị trường phải có tối thiểu 5 chứng khoán đáp ứng các tiêu chí sàng lọc của chỉ số này ở phân khúc Vốn hóa Lớn và Vừa. Đồng thời quốc gia đó phải có xếp hạng Tổng Thu nhập Quốc dân (GNI) bình quân đầu người của Ngân hàng Thế giới ở mức “Cao” dựa trên phương pháp Atlas, và xếp hạng tín nhiệm tín dụng ở hạng “Đầu tư”. Ở chiều ngược lại, một thị trường sẽ bị đưa vào danh sách theo dõi để xem xét hạ bậc nếu tổng vốn hóa sụt giảm xuống dưới mức 2,5 điểm cơ bản của chỉ số chuẩn, hoặc khi số lượng thành phần đủ điều kiện trong chỉ số sụt giảm nghiêm trọng xuống dưới 2 mã.
Tương tự, nhóm Thị trường Mới nổi cũng áp dụng các ngưỡng sàng lọc riêng biệt nhưng với cấu trúc phức tạp hơn để bao quát cả các cổ phiếu nhỏ. Cụ thể, điều kiện gia nhập đòi hỏi tổng vốn hóa thị trường có thể đầu tư phải lớn hơn 10 điểm cơ bản của Chỉ số FTSE Emerging All Cap. Về mặt số lượng, thị trường cần sở hữu ít nhất 5 chứng khoán đạt chuẩn của chỉ số này (bao gồm cả Vốn hóa Lớn, Vừa và Nhỏ), tuy nhiên trong số đó bắt buộc phải có tối thiểu 3 chứng khoán thuộc phân khúc Vốn hóa Lớn và Vừa. Đồng thời quốc gia đó phải có xếp hạng Tổng Thu nhập Quốc dân (GNI) bình quân đầu người của Ngân hàng Thế giới ở mức “Trung bình thấp” trở lên dựa trên phương pháp Atlas, và xếp hạng tín nhiệm tín dụng không thấp hơn hạng “Đầu cơ”. Nguy cơ bị đưa vào danh sách theo dõi rời khỏi nhóm này sẽ xuất hiện khi tổng vốn hóa giảm xuống dưới 5 điểm cơ bản, hoặc số lượng chứng khoán nòng cốt thuộc nhóm Vốn hóa Lớn và Vừa không còn duy trì được mức tối thiểu là 2 mã.
Cuối cùng, trái ngược với sự khắt khe của hai nhóm trên, việc phân loại vào nhóm Thị trường Cận biên mang tính linh hoạt hơn rất nhiều. FTSE Russell chỉ yêu cầu xếp hạng tín nhiệm tín dụng quốc gia không thấp hơn hạng “Đầu cơ” mà không yêu cầu quốc gia thuộc nhóm này phải đáp ứng các ngưỡng tối thiểu về quy mô vốn hóa hay điều kiện về số lượng chứng khoán để có thể thiết lập một chỉ số cấp quốc gia, qua đó tạo điều kiện cho các thị trường nhỏ hơn có cơ hội tham gia vào bản đồ tài chính toàn cầu.
Phòng QLNCKH
Trung tâm NCKH&ĐTCK
