Việc chuyển từ chứng chỉ giấy sang chứng chỉ điện tử không chỉ đơn thuần là thay đổi hình thức cấp phép mà còn đánh dấu một bước tiến quan trọng trong cải cách thủ tục hành chính, hiện đại hóa công tác quản lý của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), tạo thuận lợi cho người hành nghề và các tổ chức hoạt động trên thị trường chứng khoán.
Từ ngày 1/7, UBCKNN chính thức thực hiện cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán dưới hình thức điện tử thay cho chứng chỉ bản giấy. Đây là một trong những nội dung quan trọng trong lộ trình chuyển đổi số của ngành tài chính, phù hợp với chủ trương xây dựng Chính phủ số, cải cách thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với thị trường chứng khoán.
Việc triển khai chứng chỉ hành nghề điện tử không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí cho người hành nghề mà còn tăng cường tính minh bạch, khả năng xác thực thông tin và tạo nền tảng cho việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý.
Thay đổi phương thức cấp chứng chỉ, không thay đổi giá trị pháp lý
Theo quy định mới, kể từ ngày 1/7, chứng chỉ hành nghề chứng khoán do UBCKNN cấp sẽ được phát hành dưới dạng điện tử, có đầy đủ giá trị pháp lý như chứng chỉ giấy trước đây. Chứng chỉ được ký số bởi cơ quan có thẩm quyền, bảo đảm tính xác thực, toàn vẹn và không thể bị chỉnh sửa trái phép.
Việc chuyển sang hình thức điện tử chỉ thay đổi phương thức cấp và quản lý chứng chỉ, không làm thay đổi điều kiện, tiêu chuẩn hay trình tự cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán. Cá nhân đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật vẫn được xem xét cấp chứng chỉ theo quy trình hiện hành.
Đối với các cá nhân đã được cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán bản giấy trước ngày 1/7/2026, UBCKNN cho biết sẽ thực hiện chuyển đổi sang chứng chỉ điện tử theo hướng dẫn riêng trong thời gian tới. Điều này đồng nghĩa với việc trong giai đoạn đầu, việc cấp điện tử được áp dụng đối với các chứng chỉ cấp mới, còn việc chuyển đổi đối với chứng chỉ giấy sẽ được triển khai theo lộ trình.
Đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong lĩnh vực chứng khoán
Trong nhiều năm qua, UBCKNN đã từng bước đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động quản lý, giám sát và cung cấp dịch vụ công. Việc số hóa chứng chỉ hành nghề là một mắt xích quan trọng trong quá trình xây dựng hệ sinh thái quản lý điện tử đối với nguồn nhân lực hoạt động trên thị trường chứng khoán.
So với phương thức truyền thống, chứng chỉ điện tử mang lại nhiều lợi ích nổi bật.
Thứ nhất, rút ngắn thời gian xử lý và cấp phát chứng chỉ. Người hành nghề không còn phải chờ in, phát hành và nhận bản giấy, từ đó giảm đáng kể thời gian hoàn tất thủ tục.
Thứ hai, giảm chi phí hành chính cho cả cơ quan quản lý và người được cấp chứng chỉ. Chi phí in ấn, lưu trữ, vận chuyển và bảo quản chứng chỉ được cắt giảm, góp phần nâng cao hiệu quả quản trị.
Thứ ba, tăng cường khả năng xác thực thông tin. Chứng chỉ điện tử có thể được kiểm tra nhanh chóng thông qua hệ thống dữ liệu của UBCKNN, hạn chế nguy cơ làm giả, sửa chữa hoặc sử dụng chứng chỉ không hợp pháp.
Thứ tư, thuận lợi cho các công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ và các tổ chức sử dụng lao động trong quá trình tuyển dụng, kiểm tra điều kiện hành nghề và quản lý nhân sự.
Tăng tính minh bạch của thị trường
Đội ngũ hành nghề chứng khoán là lực lượng trực tiếp cung cấp dịch vụ cho nhà đầu tư và đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì tính chuyên nghiệp của thị trường. Do đó, việc hiện đại hóa công tác quản lý chứng chỉ hành nghề không chỉ mang ý nghĩa cải cách hành chính mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch và kỷ cương trên thị trường chứng khoán.
Khi dữ liệu về chứng chỉ được quản lý tập trung dưới dạng điện tử, cơ quan quản lý có điều kiện theo dõi đầy đủ quá trình cấp, điều chỉnh, thu hồi hoặc đình chỉ hiệu lực của chứng chỉ, đồng thời hỗ trợ công tác thanh tra, giám sát một cách hiệu quả hơn.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp trong lĩnh vực chứng khoán có thể dễ dàng xác minh tình trạng hành nghề của nhân sự, giảm thiểu rủi ro trong công tác quản trị nhân lực và tuân thủ quy định pháp luật.
Phù hợp với xu hướng số hóa dịch vụ công
Việc cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán điện tử là một phần trong xu hướng chung của các cơ quan quản lý nhà nước nhằm chuyển đổi từ quản lý hồ sơ giấy sang quản lý dữ liệu số.
Hiện nay, nhiều loại giấy phép, văn bằng, chứng chỉ trong các lĩnh vực giáo dục, y tế, xây dựng, giao thông hay đăng ký doanh nghiệp đã và đang được số hóa. Đối với lĩnh vực chứng khoán, việc triển khai chứng chỉ điện tử được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng để tiến tới quản lý toàn bộ vòng đời của người hành nghề trên môi trường số, từ đăng ký dự thi, cấp chứng chỉ, cập nhật thông tin, quản lý quá trình hành nghề đến xử lý các thay đổi phát sinh.
Trong dài hạn, dữ liệu chứng chỉ hành nghề điện tử có thể được kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia, hệ thống dịch vụ công trực tuyến và các nền tảng quản lý chuyên ngành của Bộ Tài chính, góp phần xây dựng hạ tầng dữ liệu đồng bộ phục vụ công tác quản lý thị trường vốn.
Nâng cao chất lượng quản lý nguồn nhân lực ngành chứng khoán
Sự phát triển nhanh của thị trường chứng khoán cùng với việc xuất hiện nhiều sản phẩm, dịch vụ tài chính mới đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với đội ngũ hành nghề. Do đó, cùng với việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, công tác quản lý nhân lực cần được thực hiện theo hướng hiện đại, minh bạch và dựa trên dữ liệu.
Việc cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán điện tử không chỉ là thay đổi về mặt kỹ thuật mà còn thể hiện định hướng xây dựng một nền quản trị hiện đại, lấy dữ liệu làm nền tảng. Đây sẽ là tiền đề quan trọng để UBCKNN tiếp tục triển khai các dịch vụ công trực tuyến mức độ cao, tăng cường kết nối dữ liệu với các thành viên thị trường và nâng cao hiệu quả giám sát hoạt động hành nghề.
Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam đang hướng tới các chuẩn mực quốc tế và tiếp tục hoàn thiện hạ tầng công nghệ phục vụ mục tiêu phát triển bền vững, việc áp dụng chứng chỉ hành nghề điện tử được đánh giá là một bước đi cần thiết, góp phần nâng cao chất lượng quản lý nhà nước, tạo thuận lợi cho người hành nghề và thúc đẩy quá trình chuyển đổi số toàn diện của thị trường chứng khoán./.
Phạm Hương – Phòng Truyền thông và công nghệ, SRTC
