Nhằm hoàn thiện khung pháp lý về hoạt động đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán, đáp ứng yêu cầu phát triển thị trường chứng khoán trong giai đoạn mới, Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư thay thế Thông tư số 119/2020/TT-BTC ngày 31/12/2020 của Bộ trưởng Bộ Tài chính.
Theo Bộ Tài chính, việc xây dựng Thông tư thay thế được triển khai trên cơ sở yêu cầu cấp thiết cả về chính trị, pháp lý và thực tiễn. Về cơ sở chính trị, pháp lý, Chính phủ và Quốc hội đã xác định mục tiêu phát triển thị trường vốn an toàn, minh bạch, hiệu quả và bền vững tại Nghị quyết số 86/NQ-CP và Nghị quyết số 101/2023/QH15. Đồng thời, Đề án nâng hạng thị trường chứng khoán cũng xác định phát triển hạ tầng bù trừ, thanh toán theo cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Bên cạnh đó, việc ban hành Thông tư mới nhằm hướng dẫn thực hiện các quy định được sửa đổi, bổ sung tại Luật số 56/2024/QH15 và Nghị định số 245/2025/NĐ-CP.
Về thực tiễn, sau hơn 5 năm triển khai, Thông tư số 119/2020/TT-BTC đã phát sinh một số vướng mắc trong quá trình áp dụng. Đồng thời, việc đưa vào vận hành hệ thống công nghệ thông tin KRX đặt ra yêu cầu chuẩn hóa, đồng bộ các quy trình nghiệp vụ đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán. Do đó, việc xây dựng Thông tư thay thế nhằm hoàn thiện toàn diện các quy định hiện hành, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và phù hợp với yêu cầu phát triển của thị trường.
Dự thảo Thông tư gồm 09 Chương, 67 Điều, tập trung sửa đổi, bổ sung các quy định theo hướng hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, đơn giản hóa thủ tục hành chính và tạo cơ sở pháp lý cho việc triển khai các cơ chế vận hành hiện đại của thị trường chứng khoán.
Cụ thể, dự thảo sửa đổi, hoàn thiện các quy định về hoạt động đăng ký chứng khoán, bao gồm đăng ký, hủy đăng ký, quản lý thông tin chứng khoán, điều chỉnh số lượng chứng khoán đăng ký, cấp mã chứng khoán, thực hiện quyền và chuyển quyền sở hữu chứng khoán ngoài hệ thống, bảo đảm phù hợp với quy định của Nghị định số 245/2025/NĐ-CP, hệ thống KRX và thực tiễn triển khai.
Đối với hoạt động lưu ký chứng khoán, dự thảo bổ sung và hoàn thiện quy định về mở tài khoản lưu ký của các chủ thể liên quan; tài khoản lưu ký phục vụ xử lý tài sản bảo đảm; chuyển khoản, phong tỏa, giải tỏa chứng khoán; đồng thời hoàn thiện cơ chế quản lý hoạt động vay và cho vay chứng khoán.
Về hoạt động bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán, dự thảo xây dựng khung pháp lý cho cả giai đoạn trước và sau khi triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP). Trong đó, các quy định hiện hành đối với giai đoạn trước khi triển khai CCP cơ bản được kế thừa; đồng thời bổ sung các quy định mới nhằm phân định rõ chức năng của các chủ thể tham gia, hoàn thiện cơ chế ký quỹ bù trừ, xử lý trường hợp mất khả năng thanh toán, từ chối thế vị giao dịch và cơ chế phối hợp giữa các thành viên theo quy định mới và phù hợp với thông lệ quốc tế.
Đáng chú ý, dự thảo bổ sung quy định về phương thức thanh toán tức thời theo từng giao dịch đối với trái phiếu doanh nghiệp niêm yết nhằm thống nhất cơ chế quản lý với thị trường trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, đồng thời góp phần giảm thiểu rủi ro thanh toán đối với các giao dịch có giá trị lớn.
Bên cạnh đó, dự thảo cũng sửa đổi, hoàn thiện các quy định về quản lý và sử dụng quỹ hỗ trợ thanh toán, quỹ bù trừ và quỹ phòng ngừa rủi ro nghiệp vụ; đồng thời rà soát, đơn giản hóa chế độ báo cáo và thủ tục hành chính theo định hướng chuyển đổi số, tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân trong quá trình thực hiện.
Hiện dự thảo Thông tư đang được Bộ Tài chính đăng tải để lấy ý kiến rộng rãi theo quy định. Bộ Tài chính đề nghị các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân quan tâm nghiên cứu, tham gia góp ý nhằm tiếp tục hoàn thiện dự thảo, bảo đảm tính khả thi, đồng bộ và hiệu quả khi triển khai thực hiện sau khi được ban hành.
Thúy Hà, Phòng Truyền thông và công nghệ
