Sau 40 năm Đổi mới, nền kinh tế Việt Nam đã chuyển mình mạnh mẽ. Trong hành trình đó, các Tập đoàn kinh tế ở cả khu vực nhà nước và khu vực kinh tế tư nhân đã khẳng định vai trò "đầu tàu", dẫn dắt, kiến tạo động lực phát triển, góp phần nâng cao nội lực và vị thế quốc gia trong kỷ nguyên mới.
Tập đoàn kinh tế - "xương sống" của nền kinh tế
Sau 4 thập kỷ Đổi mới, nền kinh tế Việt Nam không còn ở giai đoạn tích lũy ban đầu mà đã bước sang một chu kỳ phát triển mới với yêu cầu cao hơn về chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh và khả năng tự chủ. Sự chuyển dịch này không chỉ là sự nối dài của quá trình trước đó mà là một "chuyển động sang mô hình phát triển mới".
Trong bối cảnh đó, các tập đoàn kinh tế được nhìn nhận là lực lượng trung tâm để hiện thực hóa các chiến lược quốc gia. Đây không đơn thuần là những doanh nghiệp lớn về quy mô, mà là những thực thể có khả năng tổ chức nguồn lực, dẫn dắt chuỗi giá trị và tạo hiệu ứng lan tỏa trên diện rộng.
Tại Hội thảo "40 năm Đổi mới: Vai trò dẫn dắt của các tập đoàn kinh tế" do Tạp chí Nhà đầu tư tổ chức diễn ra tại Hà Nội chiều ngày 13/4/2026, các chuyên gia nhấn mạnh rằng, không một chiến lược phát triển quốc gia nào có thể vận hành hiệu quả nếu thiếu các chủ thể kinh tế đủ mạnh để thực thi. Điều này hoàn toàn phù hợp với thực tiễn Việt Nam khi các nghị quyết lớn của Bộ Chính trị đã định hình một hệ khung chiến lược toàn diện, từ khoa học công nghệ, hội nhập quốc tế đến phát triển kinh tế tư nhân và kinh tế nhà nước.
 |
| Nhà báo Phạm Đức Sơn, Tổng biên tập Tạp chí Nhà đầu tư, Trưởng Ban tổ chức hội thảo. |
Nhìn lại chặng đường 40 năm Đổi mới, đánh giá vai trò dẫn dắt của các tập đoàn kinh tế, theo nhà báo Phạm Đức Sơn, Tổng biên tập Tạp chí Nhà đầu tư, Trưởng Ban tổ chức hội thảo cho biết, sau 40 năm Đổi mới, Việt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn và toàn diện. Việt Nam đã vươn lên trở thành một hình mẫu phát triển kinh tế trên thế giới, đời sống Nhân dân cả về vật chất và tinh thần được cải thiện rõ rệt.
Ở góc độ ngành Ngân hàng, ông Nguyễn Ngọc Cảnh, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước nhìn nhận, dù là doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò chủ đạo hay kinh tế tư nhân là động lực quan trọng, các tập đoàn kinh tế thời gian qua đã luôn khẳng định vị thế là "xương sống", đóng vai trò dẫn dắt của nền kinh tế. Các đơn vị này không chỉ đóng góp tỷ trọng lớn trong GDP và thu ngân sách Nhà nước, tạo ra hàng triệu việc làm mà còn trực tiếp thực hiện các công trình, dự án trọng điểm quốc gia… xây dựng và đưa các thương hiệu các ngành, lĩnh vực sản xuất, dịch vụ, thương mại của Việt Nam vươn tầm quốc tế, ngày càng khẳng định năng lực tự chủ của nền kinh tế.
Ông Nguyễn Ngọc Cảnh cho biết, đến cuối năm 2025, dư nợ tín dụng nền kinh tế đạt khoảng 18,6 triệu tỷ đồng, tăng 19,07% so với cuối năm 2024, chiếm 144% GDP của nền kinh tế, trong đó dư nợ tín dụng đối với doanh nghiệp trong nước chiếm khoảng 48% tổng dư nợ nền kinh tế, dư nợ đối với các tập đoàn, tổng công ty chiếm khoảng 7% dư nợ nền kinh tế. Ngoài ra, ngành ngân hàng đã thực hiện các giải pháp nâng cao ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong toàn hệ thống, phát triển các sản phẩm, dịch vụ thanh toán hiện đại, góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho khách hàng tiếp cận vốn tín dụng.
Kết quả trên cho thấy sự phát triển mạnh mẽ của hệ thống ngân hàng Việt Nam không những đóng góp nguồn lực, cung cấp dịch vụ tài chính cho sự phát triển của cộng đồng doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế, mà chính sự phát triển mạnh mẽ của hệ thống tài chính này bản thân cũng đóng góp vào sự lớn mạnh của khu vực doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế Việt Nam.
Theo ông Nguyễn Ngọc Cảnh, trong bức tranh tổng thể đó, các tập đoàn kinh tế đã nổi lên như lực lượng nòng cốt, đóng vai trò dẫn dắt và định hình cấu trúc phát triển của nền kinh tế.
"Dù thuộc khu vực kinh tế nhà nước hay tư nhân, các tập đoàn này đều giữ vị trí then chốt trong việc tạo ra giá trị gia tăng lớn, đóng góp đáng kể vào GDP và ngân sách nhà nước, đồng thời tạo ra hàng triệu việc làm cho người lao động", ông Nguyễn Ngọc Cảnh nhấn mạnh.
Hoàn thiện thể chế, thúc đẩy tập đoàn kinh tế phát triển
Bên cạnh vai trò ngày càng rõ nét của các tập đoàn kinh tế, tại hội thảo, một vấn đề được các chuyên gia đặc biệt nhấn mạnh là sự cần thiết phải hoàn thiện hệ thống thể chế, chính sách để tạo điều kiện cho các doanh nghiệp này phát triển.
Theo nhà báo Phạm Đức Sơn, tại Văn kiện Đại hội XIV, để thực hiện thành công các mục tiêu chiến lược, Đảng xác định rõ kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong ổn định vĩ mô, các cân đối lớn, định hướng chiến lược và dẫn dắt; kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế; tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, bảo đảm quyền tài sản, quyền tự do kinh doanh; khuyến khích doanh nghiệp trong nước lớn mạnh, có năng lực cạnh tranh quốc tế; đưa tri thức và công nghệ vào sản xuất, kinh doanh; thu hút có chọn lọc dự án đầu tư nước ngoài, tập trung chủ yếu cho các ngành công nghiệp công nghệ cao, tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước.
Trước đó, Bộ Chính trị Khoá XIII đã ban hành hàng loạt Nghị quyết chiến lược, trong đó nổi bật là Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, và Nghị quyết số 79-NQ/TW, ngày 6/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước… cùng đặt mục tiêu xây dựng các tập đoàn kinh tế hàng đầu, dần vươn tầm châu lục và thế giới, có vai trò dẫn dắt, thúc đẩy, hỗ trợ sự phát triển của doanh nghiệp vừa và nhỏ, gia tăng nội lực của nền kinh tế.
 |
| Các Tập đoàn kinh tế đã có những đóng góp quan trọng và tăng trưởng của Việt Nam. |
Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đánh giá, sau gần 40 năm Đổi mới, doanh nghiệp tư nhân Việt Nam đã đi từ chỗ gần như không có địa vị pháp lý rõ ràng đến vị thế là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia.
"Trước đây, muốn mở công ty phải qua rất nhiều cơ quan, xin nhiều chữ ký, đóng nhiều con dấu, mất nhiều tháng và tốn kém lớn. Quyền kinh doanh bị giới hạn trong phạm vi cơ quan nhà nước cho phép", ông Đậu Anh Tuấn nói.
Đến nay, Việt Nam đã có hơn một triệu doanh nghiệp đang hoạt động chính thức và khoảng 5 triệu hộ kinh doanh. Khu vực kinh tế tư nhân đóng góp khoảng 50% GDP, tạo ra phần lớn việc làm, và một số tập đoàn tư nhân đã có vị trí đáng kể trên thị trường trong nước cũng như bắt đầu mở rộng ra khu vực và thế giới. Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định kinh tế tư nhân là "một động lực quan trọng nhất" và là "lực lượng tiên phong" trong công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
"Khu vực doanh nghiệp tư nhân cũng đã tạo ra nhiều kết quả nổi bật. Trong top 500 doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam, số doanh nghiệp tư nhân tăng đáng kể. Việt Nam có 76 công ty nằm trong top 500 Đông Nam Á. Trong công nghiệp chế tạo, THACO xây dựng hệ sinh thái sản xuất ô tô và cơ khí lớn; VinFast trở thành nhà sản xuất ô tô điện đầu tiên của Việt Nam, niêm yết trên Nasdaq và triển khai bán xe ở nhiều thị trường; Hòa Phát vươn lên thành nhà sản xuất thép hàng đầu Đông Nam Á", ông Đậu Anh Tuấn đánh giá.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cho rằng, hiện vẫn còn những điểm nghẽn khiến doanh nghiệp chưa thể phát huy tối đa năng lực. Trong đó, nổi bật là các vấn đề liên quan đến thủ tục hành chính, tiếp cận nguồn lực, cơ chế phối hợp giữa các chính sách và tính ổn định của môi trường pháp lý.
Theo đó, cần chuyển mạnh từ tư duy "quản lý" sang "kiến tạo phát triển". Điều này đồng nghĩa với việc Nhà nước không chỉ đóng vai trò điều tiết mà còn chủ động tạo lập môi trường thuận lợi để doanh nghiệp phát triển, đặc biệt là các tập đoàn kinh tế có khả năng dẫn dắt.
Các chuyên gia cũng lưu ý rằng, việc hoàn thiện thể chế không chỉ dừng ở việc ban hành chính sách mà còn ở khâu thực thi. Một hệ thống chính sách tốt nhưng triển khai không hiệu quả sẽ không tạo được tác động thực tế. Do đó, cần nâng cao năng lực thực thi của bộ máy quản lý và tăng cường giám sát, đánh giá chính sách.
Nguồn: Tạp chí Kinh tế - Tài chính
